‘De natuur als uitvinder’ is nu verkrijgbaar. Ga voor meer informatie of om het boek te bestellen naar www.denatuuralsuitvinder.nl.

Innovatie ‘Russian style’

Innovatie heeft te maken met ‘nieuw’. Maar hoe ‘nieuw’ is ‘nieuw’? De Russische ingenieur Genrich Altshuller, werkzaam op een patentenbureau, zag jaar na jaar vergelijkbare oplossingen voorbij komen. Het wiel werd iedere keer opnieuw uitgevonden. Dat moest toch anders kunnen. Het resultaat was TRIZ: de theorie voor vernuftig probleemoplossen.

TRIZ is een acroniem voor Teoriya Resheniya Izobretatelskikh Zadatch, wat zoveel betekend als ‘the theory of inventive problem solving’. Twee belangrijke observaties vormden de basis voor TRIZ. Ten eerste dat er een beperkt aantal oplossingsprincipes zijn en ten tweede dat een technisch probleem altijd een tegenstelling tussen twee eisen is.

Stel je wilt een sterkere motor maken omdat je een snellere auto wilt. Een sterkere motor is echter ook zwaarder, waardoor de auto weer langzamer wordt. Grotere vleugels geven een vliegtuig meer lift, maar ook meer luchtweerstand (drag). Het is dus schipperen.

Om dergelijke problemen op te lossen destilleerde Altshuller (1926 – 1998) uit de patentendatabase een 40-tal ‘universele oplossingsprincipes’, zoals gebruik een tegengewicht, probeer het andersom of, in het geval van de automotor, gebruik een ander materiaal. Voor een complete lijst van alle principes zie http://www.triz40.com/aff_Principles.htm.

Rest nog de vraag wanneer welk universele principe toe te passen. Hiertoe ontwierp Altshuller een ‘matrix van tegenstellingen’. De rijen bevatten de factoren die verbeterd moeten worden, bijvoorbeeld snelheid (moet groter) of gewicht (moet kleiner). In de kolommen bestaan precies dezelfde factoren, maar nu in de rol van tegenstelling (ik wil meer snelheid, maar niet met meer gewicht). Ieder vakje in de matrix staat dus voor een tegenstelling en in het vakje staan geschikte mogelijke universele oplossingsprincipes. Voor een voorbeeld van deze matrix zie http://www.triz40.com/aff_Matrix.htm.

Onderstaande figuur geeft aan hoe TRIZ toe te passen in de praktijk. Vertaal het technische probleem dat je hebt in twee tegengestelde eisen. Zoek deze eisen op in de TRIZ matrix en ga naar het bijbehorende vakje. Daar staan een aantal universele oplossingsprincipes. Deze zijn niet altijd 1-op-1 over te nemen, maar moeten vertaald worden ‘in de geest van de oplossing’ naar een concrete oplossing. Klaar ben je!

Dat juist een Rus met dit systeem is gekomen is overigens niet zo gek. Russen hebben een andere manier van uitvinden dan bijvoorbeeld Amerikanen. Niet vrijwillig, maar noodgedwongen bij gebrek aan budget. Als Amerikanen een probleem willen oplossen, bouwen ze een grote machine en proberen met ‘trial and error’ tot een oplossing te komen. En indien nodig lenen ze de Atlantische Oceaan voor een week. De Russen hebben alleen geld voor potlood en papier en, als ze gek doen, nog een gummetje. Ze denken daarom eerst alles van te voren uit voordat ze kunnen dromen van een experiment.

Wellicht kent u de anekdote dat de Amerikanen grote hoeveelheden geld hebben besteed om een ballpoint te maken, die ook werkt in de ruimte. De Russen nemen gewoon een potlood mee. En eventueel een gummetje.