‘De natuur als uitvinder’ is nu verkrijgbaar. Ga voor meer informatie of om het boek te bestellen naar www.denatuuralsuitvinder.nl.

Waarom vinden uitvinders uit?

Zoals één zwaluw nog geen zomer maakt, zo maakt één uitvinding nog geen uitvinder. Echte uitvinders zijn junks die verslaafd zijn aan uitvinden. Soms worden ze er schatrijk van, soms worden anderen er schatrijk van, meestal hoor je er nooit van. Maar altijd gaan ze door met uitvinden. Waarom doen ze dat eigenlijk? Wat bezielt de uitvinder?

Over uitvinders en hun uitvinding is veel geschreven, bijvoorbeeld door Marcel Grauls in ‘Gewoon geniaal’. Lezend door dit soort verhalen komen telkens weer vergelijkbare drijfveren naar boven, waarom de uitvinder uitvindt. Acht redenen om uit te vinden:

1. Ergernis
Topscoorder onder de redenen tot uitvinden is ergernis. De uitvinder van het blaaspijpje was fotograaf bij de politie en ergerde zich aan de leugens van de duidelijk beschonken bestuurder. De uitvinder van de LP en die van Dolby (ruisonderdrukking), beide muziekliefhebbers, ergerden zich aan de slechte kwaliteit van muziekopnamen. En het zal niemand verbazen dat de afstandsbediening werd uitgevonden door iemand met de pest aan TV reclames.

De uitvinder van de flitspaal, zelf een snelheidsduivel, was woedend over een onterechte bekeuring voor te hard reden (dat werd op het oog bepaald). Ergernis over een klant leidde tot aardappelchips. De klant vond de friet te pappig en te dik gesneden. Onder het motto ‘ik zal je krijgen’ sneed de kok de aardappels ultradun, bakte ze ultralang en smeet er een lading zout over. Heerlijk vond de klant het!

2. Dat kan beter
Een andere topper onder de redenen tot uitvinden is de gedachte ‘maar dat kan toch veel beter!’. De loopfiets werd uitgevonden ter verbetering van de manier van bewegen van de mens. Thermometers bestonden al, maar twee thermometers die op dezelfde plek dezelfde temperatuur aangaven dan weer niet. Daar viel duidelijk wat te verbeteren.

Opa zijn, schijnt ook een goede reden tot uitvinden te zijn. Luiers van een kleinkind verschonen leidde tot de uitvinding van wegwerpluiers (Pampers) en omdat kinderwagens ondingen zijn om mee te nemen in de auto of het vliegtuig vond een andere opa de opvouwbare kinderwagen uit (de buggy).

3. Persoonlijke problemen
Soms loop je tegen een persoonlijk probleem of ongemak aan. Wat doe je dan? Je vindt iets uit! Een typiste zag zich bijvoorbeeld geconfronteerd met een nieuw soort typemachine, waarbij het niet meer mogelijk was om foutjes met een gummetje weg te werken. Haar oplossing was de uitvinding van correctievloeistof (Tipp-Ex).

In het begin van de 19e eeuw was bekend dat afwijkingen in de borstkast opgespoord kunnen worden door het oor te luisteren te leggen. Maar wat doe je als je patiënte een enorme boezem heeft? Dan hoor je echt niets meer en heb je een hulpmiddelnodig. Zo zag de stethoscoop het levenslicht, met als prototype een opgerold schriftje..

4. Op commando
Diverse uitvingen zijn gedaan in opdracht van de baas. Bedrijven met een R&D afdeling geven hun researchers (uitvinders) de opdracht iets uit te vinden waar het bedrijf geld mee kan verdienen. Hier zijn vele voorbeelden van te vinden, zoals de airco, het scheerapparaat, kevlar en nylon.

5. Op leven en dood
Een variant op de voorgaande reden, is op leven en dood. Eind 17e eeuw beweerde iemand goud te kunnen maken. Toen bleek dat hij dat niet echt kon werd hij ter dood veroordeeld, maar kreeg uitstel van executie om Europees porselein uit te vinden. Dit omdat niemand het productiegeheim van Chinees porselein kende. Hijleefde nog kort en ongelukkig.

Ook het Franse potlood is onder bedreiging van de dood uitgevonden tijdens de Franse revolutie. Door de oorlog met Engeland werd er geen natuurlijk grafiet meer geïmporteerd en moest er een nieuw procedé komen voor potloden met Franse grondstoffen. En wel binnen een week, want anders ….

6. Mislukt experiment
Het verhaal van de post-it is u waarschijnlijk wel bekend. De slappe lijm die bijna niet kleefde was een echte mislukking. Totdat een collega er een goede toepassing voor bedacht en het een wereld hit werd. Cornflakes zijn ontstaan uit een mislukt voedingsexperiment, waarbij het tarwe mengsel veel te lang had gekookt. De muffe brij bleek na bewerking in vlokjes te veranderen die geroosterd prima smaken.

De kleurstof mauve bleef als residu achter, na alweer een mislukt experiment om het natuurlijke kinine na te maken. De zoektocht naar een niet-giftig koelmiddel voor koelkasten leidde tot een mooie mislukking, want wat ze maakten was een stof die nergens mee wil reageren, teflon, dat de wereld veroverd heeft onder andere in de Tefal pan.

7. Bijproduct
Niet zozeer een mislukking als wel een bijproduct van iets anders. Bekend voorbeeld is Viagra, een medicijn tegen druk op de borst (angina pectoris) met een bijzondere bijwerking. De magnetron is zijn leven begonnen als microgolf radar om laagvliegende vliegtuigen op te sporen. In de fabriek waar ze gemaakt werden warmden de mensen er hun handen aan omdat ze ook veel warmte produceren. Daar moest meer mee te doen zijn en bereiden we er nu onze maaltijden mee.

8. Afval
Niet zozeer een bijproduct, maar ronduit afval. Dat was vaseline van oorsprong. Het stond bekend als rod wax, een soort petroleumsmeer dat zich op de stangen en pompen van de vroegste olievelden vastzette. Dit moest telkens verwijderd worden waardoor de olieboringen stil kwamen te liggen. Dat was een grote ergernis, maar zo kwam men er wel achter dat vaseline de wondjes op de handen sneller liet genezen.

De regenjas heeft zijn oorsprong in het mijnafval product nafta, waardoor rubber beter te bewerken was. Ook tupperware is een uitvinding gebaseerd op afval, in dit geval plasticafval dat door de uitvinder werd gezuiverd tot een nieuw soort plastic. Wie had ooit gedacht dat afval de vader zou zijn van alle home parties ter wereld?!